Fosi yehudzivapakati

Muchidzidzo fundoyetsimba, hudzivapakati (centripetal) zvinoreva kufamba nenzira inokonzera kuri mutumbi usataramuka kubva pachimiso chiri pakati pemunyonga kana denderedzwa. Mafambiro akadai anokonzerwa nokunge paine fosi ine rudzivo rwakananga pakati pemunyonga kana kuti denderedzwa.

Fosi yehudzivapakati (centripetal force) zvinoreva fosi inokonzera kuti mutumbi ufambe nenzira ine kuumbwa kwemunyonga kana kuti denderedzwa. Fosi yehudzivapakati ine rudzivo rwakarurama nerudzivo rwemuchacha wemutumbi wacho.

Isaac Newton akatsangura achiti Fosi yehudzivapakati ifosi inokonzera kuti mutumbi ufambe nenzira yokunge uri kuvavarira kana kukwezvewa kuenda kune chimiso chiri pakati pedenderedzwa rinova nzira iri kufambwa nayo. Nokudaro mutumbi uyu unorambira mudenderedzwa iroro.

Tsananguro

Shoko rokuti centripetal rinobva pamashoko anoti centre and petere.

• Shoko rokuti Centre rinoreva pakati.

• Shoko rokuti Petere rinoreva "directed toward or seeking"

Naizvozvo shoko rokuti "centripetal" rinoreva "directed toward or seeking the centre".

Tsazaniso

Ngatitii mutumbi une huremu, m, uri kufamba pamunyonga une nhara r, nemuchacha we v m/s. Fosi yehudzivapakati inobata pamutumbi iwoyu inowanikwa netsazaniso inoti:

F = ma = (mv²)/r

Apa a anomirira rufangu.

Muenzaniso weFosi yehudzivapakati

• Kana satellite iri kufamba muboterekwa ichipoterera nyeredzi, fosi yehudzivapakati inobva kuFosi yegunganidzo yenyeredzi iri kupotererwa.

• Kana mutumbi uri kuzeya pamuzerere (swing), Fosi yehudzivapakati inobva pakukakata kuri mutambo yakabatanidza mutumbi nedengerenge remuzerere.